• محمد خدائی، معاون بازاریابی شعبه همدان
  • پذیرفته شده در دومین کنفرانس ملی اندیشه های نوین در مدیریت کسب و کار

در دنیای نوین خلاقیت و نوآوری، سازمان‌ها در برنامه ریزی برای چشم انداز آتی خود، درگیر چالش‌های بسیار بزرگی در موضوع پیش بینی رشد و حضور فعالانه در بازار رقابتی هستند. نوسانات محیطی به قدری توسعه یافته است که شرکت‌ها متوجه تغییرات لحظه ای در محیط رقابتی نیستند و بیشتر تمایل به اندازه گیری وضعیت موجود دارند تا اینکه جایگاه خود در بازار سهمگین رقابت را حفظ نمایند.

جهان امروز، بی تردید از ویژگی‌هاي خاصی برخوردار است. یکی از این ویژگیهـا، افزایش سرعت تغییرات، ابتکارات و نوآوري عصر حاضر است که باعث شـده تـا آنچه را که سازمان‌ها به عنوان مزیـت رقـابتی خـود در مقابـل سـایر رقبـا در نظـر گرفته اند، به سرعت توسط دیگران تقلید و از اهمیت آن کاسته شود. در ایـن میـان، یکی از مهمترین و اساسی ترین ساز و کارهاي خلق مزیت رقابتی پایدار، اسـتفاده از نوآوري در محصولات، ارائۀ خدمات و روي آوردن آنها به کـارآفرینی است.

با توجه به گسترش سهم بخش خصوصی در اقتصاد ایران پس از انقلاب اسلامی، اکنون زمان مناسبی برای گسترش فعالیت‌های اقتصادی و مولد در بخش خصوصی است. پیاده سازی بند ج اصل 44 قانون اساسی خود فرصتی است، برای افراد که از این تغییر نگرش دولت استفاده کنند و با وارد شدن به سازمان‌هایی که شاید اغلب دچار نوعی کندی و ناکارآمدی در عملکرد هستند، با خلاقیت و تزریق ایده‌های جدید متحول کنند و در نهایت باعث تحول جامعه ایران شوند. واگذاری شرکت‌های بیمه و اعطای مجوز تاسیس شرکتهای جدید بیمه خصوصی در 5 سال گذشته، فرصت جدیدی را در صنعت بیمه کشور ایجاد کرده است. سرعت رشد شرکت‌های بیمه خصوصی به نحوی است که شمار اعطای نمایندگی‌های آنها در این چند سال بی سابقه بوده است.

کسب و کارهای مرتبط با صنعت بزرگ بیمه هنوز چندان در ایران رشد نکرده و جای فعالیت دارد. بی ثباتی در بخش بیمه، به طور گسترده­اي در اقتصادهاي در حال توسعه قابل مشاهده است. این بی ثباتی معمولاً در یک محیط کلان بی ثبات، از قبیل نرخ تورم بالا به وجود آمده و در پی تحولات عمده ساختاري یا به عنوان نتیجه کاستی‌هاي اساسی اقتصاد است که چنین نقاط ضعفی منجر به مشکلات بحرانی تر در این اقتصادها می‌گردد. لذا کارآفرینی در این زمینه از اهمیت چندانی برخوردار است.  از طرفی  در پی اهمیت روزافزون صنعت بیمه در جوامع امروزی، نمی‌توان آن را جز لاینفک بخش اقتصادی جامعه دانست و بخشی از هزینه‌های هر سازمان شرکتی مربوط هزینه‌هایی می‌باشد که بابت هزینه بیمه‌هایی نظیر پرسنل؛ خدمات؛ حمل و.. پرداخت می‌شود. در همین راستا تشکیل بنگاه ارائه دهنده خدمات بیمه هر روز در جامعه پررنگ تر می‌شود و بنگاهی پیروز خواهد بود که بتواند نسبت به رقبا به صورت بهتری پاسخگوی نیازهای جوامع باشد؛ لذا وجود کارآفرینی در صنعت بیمه در جوامع امروزی نقش و اهمیت زیادی برخوردار است.

اما در ایران، گسترش و رشد صنعت بیمه با چالش‌های فراوانی روبه روست. بخشی از چالش‌ها ناشی از دید سنتی به این بخش از سوی مصرف کننده و نیازمند اصلاح نوع نگاه مخاطبین است. لیکن بخشی از این مشکل درون زا است و از خود صنعت بیمه بر می‌خیزد. یکی از علل بررسی موضوع کارآفرینی در صنعت بیمه، اهمیت آن در پاسخگویی به نیاز جامعه در تنظیم تعاملات اجتماعی و تأمین امنیت حرفه اي کسب وکارها است که بررسی‌ها نشان می‌دهد، اخیراً با یک عدم توفیق آشکار در انجام بهینۀ مأموریت خویش مواجه شده اند و منجر به فاصله گرفتن این صنعت از صنعت بیمۀ کشورهاي پیشرفته دنیا شده است. لذا در شرایط اقتصادی امروز جهان، ضرورت توجه به کارآفرینی در صنعت بیمه کشور و حل مسائل و چالش‌های آن اجتناب ناپذیر است.

کارآفرینی

كارآفريني در فرآيند توسعه اقتصادي و اجتماعي، مسئله مهمي است و به همين خاطر كشورهاي مختلف جهان توجه خاصي بدان نموده و تربيت كارآفرينان را در اولويت‌هاي برنامه‌هاي توسعه خود قرار داده اند. کارآفرینی سازمانی عبارت اسـت از شناسایی و بهره برداري از یک فرصت و اطمینان از آن فرصت با یک روش جدید، انحراف از روش قبلی که به موفقیت و تحقق اهداف سازمانی منجـر خواهـد شـد. كارآفريني مهم ترين مقدمه ورود به توسعه يافتگي است. زيرا محور كارآفريني عبارت است از انسان و انديشه و خلاقيتي كه او ايجاد مي كند. در اين صورت هر اندازه که به انسان و خلاقيت و ايده پردازي اهميت داده شود، آن جامعه شتاب بيشتري در جهت توسعه اقتصادي و افزايش درآمد سرانه و گسترش فرصت‌هاي شغلي خواهد داشت. کارآفرینی به عنوان فرآیندی که می‌تواند به عنوان یک ویژگی شخصی در فرد یا عنوان یک ویژگی سازمانی در یک شرکت کوچک و متوسط یا بزرگ متجلی شود، نیاز ضروری نظام‌های اقتصادی در حال توسعه و حتی توسعه یافته است.چرخ‌های توسعه اقتصادی همواره با توسعه کارآفرینی به حرکت در می‌آیند. توسعه کسب و کار، پیش نیاز توسعه اقتصادی است. کارآفرینی، مکانیزمی‌اقتصادی است که از طریق آن ناکارآمدی‌های اقتصادی شناسایی و تقلیل می‌یابند.

شکل شماره 1: مدل تبیین ارتباط کارآفرینی و توسعه اقتصادي

اهمیت توجه به صنعت بیمه

شرکت‌های بیمه از مهم ترین بخش‌های اقتصادی جامعه اند و توسعه این شرکت‌ها با استفاده از رویکردهای نوآورانه، تضمین کنندة آیندة مطلوب اقتصادی برای جامعه است. امروزه صنعت بیمه جایگاه خود را به عنوان یکی از ستون‌های اصلی جامعه مدرن تثبیت کرده است، اگرچه ماهیت بیمه و اهمیت آن تحت تاثیر پیشرفت‌های تکنولوژیکی، روندجهانی شدن و مقررات زدایی بازارهای مالی و حقیقی در معرض تغییرات قابل توجه است، اما بدون شک صنعت بیمه، جایگاه فعلی خود را در آینده حفظ و حتی مستحکم تر خواهد کرد.

 هم اکنون بیمه یک جزء اساسی استراتژی‌های پیچیده مدیریت ریسک برای افراد گروه‌های اجتماعی و صنایع و حرف شده است. بیمه سازگاری و انطباق با شرایط سخت، نامطمئن و پیچیده که پیوسته در حال تشدید شدن است، را امکان پذیر می‌سازد. جمع آوری انباشت و مدیریت سرمایه‌های حاصل از قراردادهای بیمه ای که از امور محوری فعالیت تجاری بیمه می‌باشد، شرکت‌های بیمه را در زمره سرمایه گذاران مهم سازمانی و همچنین بازیگران کلیدی در عرصه بازارهای مالی بین المللی قرار داده است.

در حال حاضر، صنعت بیمه یکی از صنایع بزرگ در جهان به شمار رفته که وابستگی‌های متقابل زیادی با دیگر صنایع دارد، اما این صنعت امروزه با فشار فزاینده رقبایی چون بانکها و دیگر نهادهای مالی که وارد این عرصه شده و خدمات مالی جایگزین بیمه سنتی ارایه می‌کنند، نیز مواجه شده است. صنعت بیمه به علت اهمیت وافر آن در رشد اقتصاد و سلامت جامعه، یکی از مهمترین بخش های فعال در خدمات مالی است.امروزه توسعه کارآفرینی، نقش مهمی ‌در اقتصاد و اجتماع پیدا کرده است. صنعت بیمه ایران در حال حاضر نسبت به بسیاری از کشورهای توسعه یافته و حتی در حال توسعه و هم تراز، عقب تر است و ضرورت دارد که با به کارگیری مفاهیم، تکنیک‌ها و روش‌های نوینی همچون کارآفرینی، ظرفیت‌های بالقوه آن شناسایی و فعال گردد.

اهمیت توجه به کارآفرینی در صنعت بیمه

قرن بیست و یکم، به ‌عنوان قرن دانش معرفی شده است. در این عصر، سرمایه اصلی جوامع، دانش، مهارت و نگرش منابع انسانی آن‌ها است. برای این‌که این سرمایه در خدمت سعادت جامعه باشد، به قابلیت‌های کارآفرینی نیاز است. در حال حاضر، توسعه کارآفرینی، هسته برنامه‌های توسعه کشورها است. از این‌رو، سرمایه‌گذاری در قابلیت‌های کارآفرینی اهمیت و جایگاه ویژه‌‌‌ای دارد.

تفكر جديد اقتصادي معتقد است، سرعت تغييرات و طول عمر محدود تكنولوژي پيشرفته، ساختار اقتصادي و صنعتي كشورها را دگرگون نموده است و امروزه توسعه صنعتي و رشد اقتصادي كشورها بايد براساس خلاقيت و نوآوري شكل گيرد.نوآوري و خلاقيت، افراد و سازمان‌ها را قادر مي سازد تا خود را با تغييرات، منطبق سازند و از رقباي خود پيشي بگيرند. كارآفرينان كه در رأس كارهاي مخاطره آميزند، در جستجوي فرصت‌ها هستند و خلاقيت اغلب ابزاري براي موفقيت آنها تلقي مي شود.

 کمبودهاي زیربنایی و اساسی در ایجاد و حفظ نظام بیمه اي سالم، نظیر کاستی‌هایی در سیستم‌هاي حسابداري، بازارهاي مالی و چارچوب‌هاي قانونی، می‌تواند مشکلات و موانعی را به طور جدی در این صنعت ایجاد کند. كارآفريني سهم به سزايي در ريسك پذيري صنعت بیمه در ایجاد و شكل گيري فعاليت‌هاي اقتصادي جديد دارند.کارآفرینی می‌تواند در شکوفائی و توسعه اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و فرهنگی جامعه نقش بسیار مهمی‌ایفا کند. 

در دنياي در حال تحول امروز، كاميابي از آنِ جوامع و سازمان‌هايي است كه بين منابع كمياب و قابليت‌هاي مديريتي و كارآفريني منابع انساني خود رابطه معناداري برقرار سازد. به عبارتي ديگر، صنعتی مانند بیمه، زمانی مي‌تواند در مسير توسعه، حركت روبه جلو و با شتابي داشته باشد، كه با ايجاد بسترهاي لازم منابع انساني خود را به دانش و مهارت كارآفريني مولد تجهيز كند، تا آنها با استفاده از اين توانمندي ارزشمند، ساير منابع جامعه و سازمان را به سوي ايجاد ارزش و حصول رشد و توسعه، مديريت و هدايت كنند.

امروزه كه كار و فعاليت، شكل تازه اي به خود گرفته است و به سوي خود كارفرمايي و خوداشتغالي در حركت است، كارآفريني و كارآفرينان نقش كليدي در روند توسعه و پيشرفت اقتصادي جوامع مختلف ايفا مي‌كنند. كارآفريني سهم به سزايي در رشد شركت‌های بیمه و همچنين يك تأثير قابل توجه روي درآمد آنان دارد. تجارب كشورهايي مانند ژاپن، كره جنوبي، مالزي و هند، آكنده از فعاليت‌هاي چشمگير كارآفريناني بوده است كه امروز به توسعه يافتگي كشور خود مي بالند. بايد توجه داشت كه كارآفرينان تنها به ايجاد فرصتهاي شغلي جديد نمي پردازند، بلكه با ساختار، تفكر، تحرك و فرهنگ لازم دست به تخريب خلاق مي زنند تا از دل ويرانه‌هاي كهن بناي رفيع آباداني و پيشرفت را برافرازند. 

از طرفی به منظور دستیابی سهامداران به دستاوردهای جدید و انطباق با نیازها و الزامات روز، یک سازمان باید به طور مداوم راهی برای توسعه محصولات و خدمات خود از طریق خلاقیت و نوآوری جستجو کند. این موضوع نقش بسیار مهمی‌در دستیابی به مزیت رقابتی به ویژه در صنعت بیمه دارد که رقابت در آن قابل توجه است.

امروزه سازمان‌ها بايد نوآوري داشته باشند تا زنده بمانند. صنعت بيمه از اين قاعده مستثني نيست و بايد توجه زيادي به خلاقيت و نوآوري نشان دهد. كارآفريني به عنوان نوعي شيوه تفكر مطرح است كه در صورت به كارگيري آن در صنعت بيمه، به موتور و نيروي محركه بسيار قدرتمندي براي رشد و توسعه اين صنعت تبديل خواهد شد. از سوي ديگر تغييرات مربوط به عصر فراصنعتي و گسترش بخش خدمات در سطح جهان و به تبع آن در ايران، شرايطي را به وجود آورده است كه بيمه به عنوان يك بخش خدماتي مهم مي تواند و بايد، نقش فعالانه اي در سطح اجتماع و اقتصاد ايفا كند. اين تغييرات از يك سو به عنوان نوعي تهديد براي جامعه و از سوي ديگر به صورت فرصت براي صنعت بيمه پديدار شده است. تهدید از  اين جهت كه در صورت عدم انطباق صنعت بيمه با تغييرات و پيچيدگي‌هاي محيطي، ممكن است، عقب ماندگي‌هاي آن تشديد گردد. فرصت بدين لحاظ كه اين صنعت خدماتي مي تواند با  جذب بخش وسيعي از جمعيت جوان و تحصيل كرده و تربيت نيروي انساني، هم به حل مشكل اشتغال كمك نمايد و هم امكان عرضه خدمات بيمه اي به آحاد مردم و بخش‌هاي مختلف اجتماع را فراهم آورد. در ايران در حال حاضر نيز در تمامي رشته‌هاي بيمه، ظرفيت‌هاي بالقوه زيادي وجود دارد كه در صورت شناسايي و تمركز شركت‌هاي بيمه بر آنها مي تواند بخش گسترده اي از جمعيت تحصيل كرده و آماده به كار جامعه را جذب نمايد.  بنابراين به نظر مي رسد، بيمه به عنوان يك فعاليت خدماتي متكي بر نيروي كار دانش مدار، بيشترين تناسب را با مفاهيم و كاركردهاي كارآفريني دارد.

کارآفرینی در صنعت بیمه موجب رقابت شديد بين شرکت‌های بیمه ای خواهد شد و با توسعه دانش، نوآوری و خلاقیت، سبب عرضه محصولاتي با كيفيت بهتر توسط هر يك از آنان مي شود. شکل شماره 2 مزایای کارآفرینی در صنعت بیمه در نشان می‌دهد.

شکل شماره 2: مزایای کارآفرینی در صنعت بیمه

نقش صنعت بیمه در بهبود فضای کسب و کار

فضاي كسب و كار را مي توان به شرايط محيطي مورد نياز براي افزايش توليد و گسترش كسب و كار تعبير نمود. فضاي كسب و كار و سرمايه گذاري به مثابه محيط سياستي، نهادي و رفتاريي است كه بازدهي و مخاطرات مرتبط با فعاليت‌هاي اقتصادي و سرمايه گذاري‌ها را تحت تأثير قرار مي دهد.  تعريف ديگري كه توسط يكي از كميته‌هاي OECD جهت توسعه سرمايه گذاري منتشر شده است، فضاي  كسب و كار را به عنوان مجموعه اي از سياست،  شرايط حقوقي، نهادي و مقرراتي حاكم بر فعاليت‌هاي كسب و كار معرفي نموده است.  فضای کسب و کار به آن دسته از عوامل موثر بر عملكرد بنگاه‌های اقتصادی گفته مي شود که مدیران بنگاه‌ها نمي توانند آنها را تغییر داده یا بهبود بخشند. فضای کسب و کار از جمله شاخص‌های تعیین کننده وضعیت اقتصادی هر کشور است که با استناد به آن، مي توان به بررسي، تجزیه و تحلیل شرایط اقتصادی هر کشور پرداخت. محیط فضای کسب و کار در کشورها هر چه شفافتر و رقابتي تری باشد، منجر به افزایش سلامت اقتصادی کشورها، ورود سرمایه‌های داخلي و خارجي به بخش تولید، رونق فعالیت‌های مولد و کاهش انواع فعالیت‌های کاذب و واسطه گری‌ها مي شود. بخش زیادی از وضعیت رکودی حاکم بر فضای کسب و کار کشور که سالهاست ادامه دارد، نتیجه عدم اعتماد سرمایه گذاران برای ورود به بخش تولید به دلیل پایین بودن وضعیت شاخص‌های فضای کسب و کار در کشور است. این امر نه تنها موجب سوق پیدا کردن سرمایه‌ها به بخش‌های غیرتولیدی مي شود، بلكه اشتغال در همه مناطق کشور را نیز به شدت تحت تأثیر قرار مي دهد و سیل بیكاران نیز به فعالیت‌های غیرمولد روانه می کند. لذا توجه به فضای کسب و کار و بهبود آن در شرایط اقتصادی جهان امروز از اهمیت زیادی برخوردار است. چارچوب فضاي كسب و كار كه توسط برخي از مطالعات اقتصادي از جمله بانك جهاني منتشر مي شود، متشكل از 10 شاخص فرعي است كه هر يك از اين شاخص‌ها به نوبه خود از زير شاخص‌هاي ديگري تشكيل شده­اند. اين چارچوب، سياستي فراتر از شرايط ثبات اقتصادي، تأثير قابل ملاحظه­اي بر محيط سرمايه گذاري و كسب و كار دارد.

صنعت بیمه به دلیل ماهیت توزیع کنندگی ریسک و تأمین کنندگی منابع مالی بلندمدت در اقتصاد و به دلیل وجود رشته‌های مختلف بیمه ای که نقش هماهنگ کنندگی بازارهای مالی را بر عهده دارند، می‌تواند به بهبود فضای کسب و کار کمک شایانی نماید. صنعت بیمه به طور مستقیم در شاخص‌ها و زیرشاخص‌های بهبود فضای کسب و کار وارد نمی‌شود، اما از طریق اثرگذاری بر بازارهای مالی و بر شاخص‌های بهبود فضای کسب و کار، می‌تواند شرایط توسعه کسب و کار را فراهم آورد. برای صنعت بیمه در توسعه فضای کسب و کار، دو  نقش می‌توان در نظر گرفت. یک نقش این صنعت به تأمین منابع مالی و کمک به دسترسی بنگاهها و صنایع به منابع مالی بلندمدت بر می‌گردد؛ نقشی که این صنعت در نظام تأمین مالی از طریق رشته بیمه ای عمر و پس انداز دارد که موجب افزایش عرضه وجوه و به تبع آن کاهش هزینه‌های تأمین مالی می‌گردد. نقش دیگر آن، عبارت است از نقشی که این صنعت می‌تواند در تسهیل کنندگی فرایند تأمین اعتبار و منابع مالی در سایر بخش‌های مالی و توزیع ریسک فعالیت‌های اقتصادی از طریق رشته‌های بیمه ای همچون بیمه‌های اعتباری، بیمه سهام و بیمه سپرده داشته باشد. هر کسب و کاری در معرض مخاطراتی قرار دارد که ممکن است هزینه‌های سنگینی را بر آن تحمیل کنند. صنعت بیمه از طریق پوشش ریسک، می‌تواند به پایداری کسب و کارها کمک کند.

نقشی که صنعت بیمه می‌تواند در بهبود فضای کسب و کار در کشور ایفا نماید، به نقش این صنعت در بهبود وضعیت کشور در دو شاخص اخذ و تأمین اعتبار و همچنین حمایت از سرمایه گذاران برمی‌گردد. در شاخص اخذ اعتبار، چهار زیرشاخص حقوق قانونی، اطلاعات اعتباری، میزان پوشش دفاتر ثبت اعتباری و میزان پوشش دفاتر ثبت خصوصی وجود دارند. از بین این چهار زیرشاخص، شاخص حقوق قانونی با دامنه صفر تا ده، بیان کننده نحوه تنظیم قوانین و میزان دسترسی به اعتبارات می‌باشد؛ به نحوی که هرچه رقم این شاخص بالاتر باشد، به معنای تنظیم بهتر قوانین و دسترسی مطلوبتر به اعتبارات است. در این شاخص، در صورتی که صنعت بیمه بتواند با ابزارهای خود، میزان دسترسی به تسهیلات را هموارتر نموده و باعث کاهش هزینه تأمین اعتبارات شود، رسالت خود را در بهبود فضای کسب و کار در این شاخص به انجام رسانیده است. به دلیل ماهیت بانک محور بودن نظام مالی در ایران، اکثریت تقاضا برای دریافت منابع مالی به سمت نظام بانکی سرازیر می‌شود؛ این در حالی است که سایر بازارهای مالی همچون صنعت بیمه و بازار سرمایه نیز می‌توانند با تأمین منابع مالی میان مدت و بلندمدت به تأمین منابع مالی بپردازند.

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *